Westbank

Westbank (of: Westoever)

Het gebied ten westen van de rivier Jordaan,

die Israël en Jordanië van elkaar scheidt.

Kerngebied van Joodse cultuur en religie.

Belangrijke conflictbron tussen Israël en de Palestijnen.

Bakermat

Het gebied komt geografisch bijna overeen met het gebied dat in de Bijbel wordt aangeduid als de bergen van Israël. Veel Israëli’s en pro-Israëlische en christelijke nieuwsmedia blijven het (volgens pro-Palestijnse bronnen ‘hardnekkig’) aanduiden met hun historische namen: Judea en Samaria. Het woord Jood (Jew. Jude, Juif) is van het woord Judea afgeleid. Judea en Samaria worden beschouwd als het kerngebied van de meer dan drieduizend jaar aanwezige Joodse beschaving.

Andere naam

Het gebied wordt sinds de Zesdaagse oorlog (1967) systematisch aangeduid als de Westbank (Eng.: bank = oever). Sommige bronnen melden dat dat met opzet gebeurt: het zou een herhaling zijn van de opzet van de Romeinse bezetter om de Joodse geografische aanduidingen in het vergeetboek te krijgen.

Bijbel

Een oudtestamentische profetie over dit gebied, te vinden in Ezechiël 35 en 36, wordt zowel door veel christenen als joden geciteerd en in de actualiteit van het conflict betrokken.

Ezechiël over de bergen van Israël

1 Mensenkind, profeteer tegen de bergen van Israël, zeg: “Bergen van Israël, luister naar de woorden van de HEER !

2 Dit zegt God, de HEER: Vol leedvermaak heeft de vijand geroepen: ‘Die oeroude bergen zijn nu van ons!’”

3 Profeteer daarom het volgende: “Dit zegt God, de HEER: Toen jullie verwoest waren, aasden de volken om je heen op jullie. Jullie gingen over de tong en er werd over jullie gekletst.

4 Luister daarom, bergen van Israël, naar de woorden van God, de HEER. Dit zegt God, de HEER, tegen de bergen en tegen de heuvels, tegen de rivierbeddingen en tegen de dalen, tegen de verwoeste puinhopen en tegen de verlaten steden, tegen alles wat is buitgemaakt en bespot door de volken om je heen!

5 Dit zegt God, de HEER: In het vuur van mijn hartstocht klaag ik Edom en al die andere volken aan. Hun hart was vol vreugde en hun ziel vol verachting toen ze mijn land in bezit namen en er de weidegronden buitmaakten.”

6 Daarom moet jij profeteren over het land van Israël. Zeg tegen de bergen en tegen de heuvels, tegen de rivierbeddingen en tegen de dalen: “Dit zegt God, de HEER: Ik spreek met hartstocht en woede! Jullie zijn vernederd door andere volken,

7 en daarom–zegt God, de HEER –zweer ik dat de volken om je heen zelf vernederd zullen worden.

8 Maar, bergen van Israël, jullie bomen zullen weer uitlopen en vrucht dragen voor mijn volk Israël, want dat zal spoedig terugkeren.

9 Ik zal mij naar jullie toewenden, en jullie zullen weer worden bewerkt en ingezaaid.

10 Ik zal veel mensen op je laten wonen, heel het volk van Israël, en de steden zullen weer worden bewoond, de puinhopen weer worden opgebouwd.

11 Er zullen veel mensen en dieren op je wonen, ze zullen talrijk en vruchtbaar zijn, en jullie zullen weer even dichtbevolkt zijn als in het verleden. Ik zal zorgen dat het jullie beter gaat dan vroeger, en jullie zullen beseffen dat ik de HEER ben.

12 Er zullen weer mensen over je paden gaan: mijn volk Israël zal jullie weer in bezit nemen, jullie worden voorgoed hun eigendom en jullie zullen hen nooit meer van hun kinderen beroven.

13 Dit zegt God, de HEER: Er wordt van jullie gezegd dat je mensen verslindt, dat je de volken die op je leven van hun kinderen berooft.

14 Maar je zult geen mensen meer verslinden en je volken niet langer van hun kinderen beroven–spreekt God, de HEER.

15 Ik zal zorgen dat je de vernederingen van de andere volken niet meer hoeft te verduren en hun spot niet meer hoeft te horen. Je zult je volken niet langer te gronde richten–zo spreekt God, de HEER.”’

In het gebied ligt een aantal steden die een rol spelen in bijbelverhalen. Sommige ervan zijn essentieel voor het conflict van vandaag. Voorbeelden: Ai, Bethanië, Bethel, Bethlehem, Hebron, Jenin, Jeruzalem, Silo en Sichem. Ook is er het hoofdkwartier van de PLO gevestigd, in het stadje Ramalla (of Ramallah). Er zijn rond de 200 nederzettingen op de Westoever en enkele tientallen door de Israëli’s gebouwde buurtgemeenschappen in Jeruzalem.

Westbank (Judea en Samaria)

De oppervlakte van het gebied is circa 5.900 km2, inclusief Oost-Jeruzalem. Aantal inwoners: (2006) ongeveer 2,2 miljoen mensen, van wie 200.000 Israëli’s in de Westoever en 200.000 Israëli’s in Oost-Jeruzalem. Godsdienst: Moslims: ca. 75%, Joden 17%, Christen e.a. 8%. Taal: Arabisch 86%, Ivriet (Hebreeuws) 14% (gesproken door Israëli’s maar ook door veel Palestijnen).

Judenrein

Tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog van 1948 verovert het leger van Jordanië het gebied. Alle in het gebied wonende Joden worden verdreven of vermoord. Pro-Israëlische bronnen tonen zich verontwaardigd: niemand lijkt zich druk te maken over de gruwelijkheden en vernielingen die in de periode van de Jordaanse bezetting hebben plaatsgehad. Ook Jordanië zelf meldt dat het ‘vrij’ is van Joden.

Bezetting

In 1967 verovert Israël het gebied, tijdens de Zesdaagse Oorlog.

Volgens veel bronnen heeft Israël een tactische fout gemaakt. Het had de Arabische inwoners – naar analogie van het Jordaanse beleid tussen 1948 en 1967 - naar Jordanië moeten verdrijven, desnoods met geweld. Volgens anderen had het de bezetting direct ongedaan moeten maken. Zij voorspelden het verzet van de oorspronkelijke bevolking en de afkeuring van de wereldgemeenschap.

Bantoestans

Vanaf begin jaren 1990 verdeelt Israël het gebied – als gevolg van de Intifada – in kleine delen en beperkt de bewegingsvrijheid van Palestijnen aanzienlijk. Er worden hekken geplaatst, er worden betonnen muren gebouwd, er komen controlepoortjes, men voert identiteitsbewijzen in voor de Palestijnen en sluit op Joodse feestdagen en na zelfmoordaanslagen delen van het gebied af. Als oorzaak hiervan verarmt het gebied aanzienlijk. Abbas, internationaal erkend als leider van de Palestijnen, neemt een deel van de verantwoordelijkheid op zich.

Antiterreur

In de loop van 2002 bezet het Israëlische leger vijf steden op de Westoever: Qalqilya, Bethlehem, Jenin, Nablus en Tulkarem. De Israëlische minister van Defensie, Ben Eliezer, verklaart: ‘De golf van terreur die Israël onlangs getroffen heeft vereist een grondige operatie van het leger tegen de infrastructuur van het terrorisme in Palestijnse steden’. Later worden ze weer ontruimd.

Dilemma

Aan het begin van de 21e eeuw oefent de wereldgemeenschap steeds meer druk uit op de Israëlische staat om het gebied, dat kan worden beschouwd als de kern van het Jodendom, te ontruimen en aan de Palestijnen (‘terug’) te geven. Miljoenen anderen menen, meestal op religieuze gronden, dat de Joden minimaal recht hebben op Judea, hun oude kerngebied. Ook de Israëli’s zelf zijn er verdeeld over.

Conditie

In 2004 komt de Israëlische premier, Ariël Sharon, met het voorstel een ander bezet gebied, de Gazastrook, te ontruimen. Hij verbindt daaraan de voorwaarde dat de belangrijkste (vier) nederzettingen op de Westoever voor Israël behouden blijven en uitgebreid worden met rond de 600 nieuwe woningen.

Kern van geweld

Het gebied is al meer dan een eeuw sterk omstreden en toneel van geweld. Sommige stukken grond in het gebied worden al meer dan drieduizend jaar bewoond door joodse boerenfamilies. Andere zijn al eeuwenlang in handen van Arabisch-Palestijnse boerenfamilies. De Joodse gemeenschap van onder meer Hebron is meerdere keren door Arabisch geweld uitgeroeid en door Joden opnieuw opgebouwd. In het gebied hebben naast invallen van de IDF ook gewelddadigheden van Israëlische privépersonen, van kolonisten, plaats tegen er wonende Palestijnen.

Omstreden opdeling

Eind januari 2005 kondigt Sharon de terugtrekking van het Israëlische leger uit diverse gebieden op de Westbank aan. Het is een antwoord op het gebaar dat de Palestijnen onder leiding van Abbas hebben gemaakt. Abbas beloofde dat alle gewapende agressie van Palestijnse terroristen tegen Israël actief en met wapens zal worden bestreden. Met de plotselinge uitschakeling van Sharon wegens ziekte (begin 2006) komt ook een eind aan de ingeslagen weg. Zijn opvolger, Ehoed Olmert, kondigt voortzetting van het voorgenomen beleid aan. Zijn gezag is aangetast door de zomeroorlog in Libanon. Zijn ontruimingsplannen zijn eenzijdig en omstreden en eind 2006 heeft hij er nog geen meerderheid voor weten te krijgen in het Israëlische parlement. Ook de Palestijnen en de grootmachten staan er niet achter.