Ontstaan van de term ‘lobby’

Voor Europeanen heeft de term een wat louche, ongunstige bijklank. In de VS is lobbyen de normale gang van zaken. De Amerikaanse president Grant (1877) wist wat onder het volk leefde. Hij was iedere dag een tijdje – al sigaren rokend - te vinden in de lobby van het tegenover het Witte Huis gelegen Williard-hotel. Iedereen die met hem wilde praten was welkom. Even met de president lobbyen: zitten en praten – even de president beïnvloeden, dus – werd een nieuw werkwoord. De meeste Amerikanen houden dit voor het ware verhaal. Of het klopt? Op http://www.worldwidewords.org/qa/qa-lob2.htm wordt het tegengesproken.

Normaal

In het Amerikaanse bestuurscentrum Washington en omgeving zijn duizenden professionele lobbykantoren gevestigd. Alle grote advocatenkantoren hebben lobbyisten in dienst. Ze zijn per uur, per dagdeel of per week in te huren. Lobbyisten moeten over een licentie beschikken. Aan het beroep is niets geheimzinnigs.

Joodse invloed

Een van de vele lobbies in Amerika, de Joodse, is onderwerp van veel speculatie. Er wordt een onevenredige invloed aan toegedicht. Andere benamingen voor de joodse lobby zijn (pro-) Israel-lobby, Hebreeuwse lobby en zionistische lobby. De begrippen zijn vaag en worden door elkaar gebruikt. Ze dekken elkaar niet; een duidelijke definitie die de verschillen aangeeft ontbreekt. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de formele, officieel geregistreerde lobby (voornamelijk AIPAC, zie deel 2) en de informele, die zich voornamelijk bezighoudt met ‘gerichte’ donaties en beïnvloeding van stemgedrag.

Opzienbarend debat
 
In maart 2006 publiceren Amerikaanse twee wetenschappers, John J. Mearsheimer en Stephen M. Walt, een paper over de invloed van de Israël-lobby in de London Review of Books.
Titel: THE ISRAEL LOBBY AND U. S. FOREIGN POLICY: http://ksgnotes1.harvard.edu/Research/wpaper.nsf/rwp/RWP06-011/$File/rwp_06_011_walt.pdf.
Het doet veel stof opwaaien: er volgt een storm van zowel positieve als negatieve kritiek. Een uitgebreide weerlegging verschijnt van een andere wetenschapper, Alan Dershowitz (Harvard): DEBUNKING JEWISH CONSPIRACY
http://www.ksg.harvard.edu/research/working_papers/dershowitzreply.pdf

Aandeel

Verhoudingsgewijs hebben meer vooraanstaande joden zitting in allerlei overheids- en regeringsinstanties dan andere etnische groepen. Op internet zijn lijsten met namen te vinden; allemaal draaien ze om een twintigtal personen, over wie in deel 2 meer informatie.

Neocons

De kritiek spitst zich toe op de zgn. neo-conservatieven (of: neocons), een groep joden die invloedrijke posities inneemt in en rond de laatste Amerikaanse regeringen. Ze wordt ervan beschuldigd, de Amerikaanse buitenlandse politiek te manipuleren. Zo zou de groep president Bush in een ijzeren greep houden. Hij zou de oorlog tegen Irak vooral zijn begonnen onder zware pressie van deze groep.

Debat blokkeren

De joodse lobby zou het publieke debat over de manier waarop in Amerika de politiek t.a.v. het Midden-Oosten wordt bepaald, tegenhouden. De belangrijkste manieren waarop invloed wordt uitgeoefend zijn politieke donaties, politieke benoemingen (vooral in de federale veiligheidsorganen) in overheidsfuncties en druk op de media. Vanwege de belangrijke invloed van de joodse lobby wordt Israël wel de 51e staat van de VS genoemd.

Cijfers
·                De ongeveer 6 miljoen in de VS wonende joden vormen samen circa 2,5% van de bevolking. Rond de 90% woont in de twaalf voor de verkiezingen doorslaggevende kernstaten.
·                In New York wonen ruim 1,8 miljoen joden (8,7%), in New Jersey 500.000 (5,7%), in Florida 640.000 (4%) en in Californië 3%. In de andere staten ligt het percentage onder het gemiddelde.
·                Het aantal senatoren van joodse herkomst in het Congres varieert van 6 tot 11% (in het 108e Congres) en is daarmee fors hoger dan het eerder genoemde gemiddelde van 2,6%.
·                Rond de 80% van de Amerikaanse joden stemt gewoonlijk op de Democraten.

Open

Op hun websites doen de joodse organisaties niet geheimzinnig over hun streven, hun budgetten en de behaalde resultaten. Hard bewijs voor incorrecte, ongeoorloofde en/of onrechtmatige dominantie van de joodse lobby in het Amerikaanse beleid is niet te vinden. Wel zijn er details over hoe op allerlei niveaus invloed wordt uitgeoefend om te zorgen dat politieke beslissingen ten gunste van Israël uitvallen. Zo nu en dan komen leden van de lobby in opspraak; niet alle geuite verdenkingen kunnen achteraf worden ‘waargemaakt’.

Vergelijking

Net als andere komen joodse lobbyorganisaties zo nu en dan in ongunstige zin in de publiciteit. Onder meer gaat het daarbij om het beschadigen van reputaties van anti-joodse of antizionistische publicisten. Ondanks de felheid waarmee de joodse lobby wordt aangevallen verschilt de manier waarop beïnvloeding in de praktijk wordt gebracht niet wezenlijk van die van andere lobbygroepen. Onrechtmatig handelen leidt volgens de meeste critici – zeker in de VS – prompt tot opzienbarende juridische procedures.

Niet alle hieronder genoemde joodse personen en organisaties in de VS staan voor het zo fel bekritiseerde politiek zionistisch ideaal.
Sommige zijn er juist fel tegen gekant.
In de VS wonen nogal wat joodse critici die zich keren tegen alles wat met de staat Israël te maken heeft.
De een lobbyt voor het religieuze Jodendom, de ander staat een open, seculiere, liberale multiculturele combistaat voor, samen met de oorspronkelijke Palestijnse bevolking.

Grotere rol voor christenen

De invloed van de Joodse lobby moet niet worden overdreven. Veel bronnen wijzen erop dat de invloed van de evangelisch-christelijke kerk in de VS (Christian Right, met 50 – 80 miljoen aanhangers) meer dan ten maal groter is dan die van de joodse lobby.

Een veel groter percentage van de Amerikanen behoort tot deze groep; het merendeel ervan stemt Republikeins (en dus op Bush). Het Amerikaanse anti-Palestijnse beleid zou meer komen vanuit de protestants-evangelische hoek en het pro-Israëlbeleid meer vanuit de joodse lobby.

Concurrentie

Vanaf rond 1985 slagen de grote aantallen in de VS opgerichte Palestijnse, Arabische en islamitische organisaties er steeds meer in de hegemonie van de joodse lobby te doorbreken. Zij vormen samen de Arabische lobby, waartoe o.a. de olie-industrie wordt gerekend. De macht ervan zou weliswaar nu nog aanzienlijk kleiner zijn dan die van de Israel-lobby, maar de groep wint snel terrein.  

Andere voorbeelden van invloedrijke lobbies in de VS zijn de wapenlobby, de tabakslobby en de landbouwlobby. Ook etnische, zoals de Ierse, de Duitse en de Hispanic (Latijns-Amerikaanse) lobby hebben veel invloed. Zelfs die van huisvrouwen en gepensioneerden laten van zich horen.

Eigen belang voorop

De meeste bronnen zijn het erover eens dat de joodse lobby wel invloed heeft, maar dat de VS een wereldmacht is die altijd de eigen nationale belangen laat prevaleren.

De voornaamste motivatie van de joodse bevolking in de VS is het bevechten van steun voor Israël, omdat het alternatief tot rampzalige consequenties zou leiden. Uit onderzoek (polls) blijkt dat een flinke meerderheid van de inwoners van de VS achter Israël staat. Dat de Israel-lobby geregeld opmerkelijke successen boekt is ermee verklaard. Maar er zijn genoeg voorbeelden van regeringsbesluiten die lijnrecht tegen de wensen van de lobby ingaan.

Verandering

Critici in de VS stellen dat de invloed van etnische lobbies moet wordt beperkt en dat een eind gemaakt moet worden aan politieke donaties. Het democratische proces moet worden verbeterd door openbaar debat in plaats van onzichtbare en oncontroleerbare beïnvloeding.

Zie verder:

Joodse lobby deel 2    

Joodse lobby deel 3