Abbas is geboren in Safed (Noord-Israël) in 1935. Hij vlucht in 1948 na de oprichting van de staat Israël met zijn familie naar Syrië. Hij heeft gestudeerd in Damascus (rechten) en Moskou (geschiedenis).

Abbas publiceert een boek waarin hij de Holocaust ontkent. Hij schat het aantal slachtoffers op niet meer dan 800.000. Later herroept hij zijn stellingen.

Abbas is medeoprichter (met Arafat e.a.) van de Al-Fatahbeweging. Enkele jaren bekleedt hij de functie van secretaris-generaal van het uitvoerend comité van de PLO. Hij heeft de reputatie te vriendelijk te zijn voor de Israëli’s. Hij spreekt zijn voorkeur uit voor ontwapening van de Palestijnen en tegen de terroristische aanslagen.

In 2003 neemt Abbas het premierschap van de PA op zich. In de zomer van hetzelfde jaar levert hij zijn functie weer in, omdat hij van Arafat te weinig macht krijgt. Hij wordt opgevolgd door Qurei.

In een interview met het Jordaanse dagblad Al-Rai, in september 2004, erkent Abbas dat de hele Intifada een fout was. Er zijn volgens hem meer nederzettingen dan ooit, Sharon is populairder dan ooit en het thuisland is niet bevrijd. Van de gestelde doelen is er niet één bereikt. Hij verklaart: “We moeten eerst ons eigen huis op orde brengen”.

Na de dood van Arafat wordt hij opnieuw tot bestuurder benoemd. In de verkiezingsperiode doet Abbas, die als gematigd en minder charismatisch dan Arafat bekend staat, forse uitlatingen. Hij eist het recht op terugkeer van Palestijnse vluchtelingen, hij toont een afkeer van gewapende strijd tegen eigen extremisten en stelt dat Israël eerst moet overgaan tot opheffing van de bezetting. Volgens veel bronnen zijn het drie levensgrote struikelblokken voor een wederzijdse vredesregeling. Ze plaatsen vraagtekens achter zijn reputatie van gematigdheid.

Na Abbas’ - door meer dan 800 buitenlandse waarnemers gecontroleerde - verkiezing tot president van de PA in januari 2005 zijn de verwachtingen hooggespannen. Uit de hele wereld komen positieve reacties en de president van de VS, Bush Jr, nodigt hem de dag na zijn overwinning uit voor een bezoek aan Washington.

Abbas’ moeilijkste taken lijken het onder controle krijgen van de gewelddadige anti-Israëlische bewegingen in de Palestijnse gebieden, waaronder Hamas, en de corruptie in het Palestijnse bestuursapparaat. Constructieve vredesonderhandelingen met Israël – eventueel onder leiding van de VS – kunnen volgens laatstgenoemde landen alleen slagen als de terreuraanslagen stoppen. Uit Palestijnse hoek wordt als voorwaarde naar voren gebracht dat eerst de Israëlische bezetting moet worden gestopt.

Direct na Abbas’ verkiezingswinst wordt de euforie over de kans op vrede wreed verstoord. Bij een zelfmoordaanslag in Gaza komen zes Israëlische soldaten om. Drie Palestijnse organisaties eisen de aanslag op. Sharon sluit de deur voor verdere onderhandelingen en eist van Abbas gewapende actie tegen de terroristen. Bij een Israëlische vergeldingsactie komen acht Palestijnen om.

Na de verkiezingswinst van terreurgroep Hamas, in 2005 en 2006, wringt Abbas zich in allerlei bochten om tot een compromis te komen. De stopzetting van westerse financiële steun en de hardnekkige weigering van Hamas om Israël en eerdere overeenkomsten te erkennen, leiden in de Palestijnse gebieden tot chaos en onzekerheid. Een poging van Abbas om een regering van nationale eenheid te vormen mislukt. Hij slaagt er niet in, ontvoeringen van Israëlische soldaten en de lancering van raketten op Israël te voorkomen. Israël neemt het initiatief over en probeert orde op zaken te stellen. Daarbij komen veel gewapende, ‘militante’ Palestijnen om, maar ook vallen er burgerslachtoffers. Veel waarnemers menen dat hij te ‘soft’ is om werkelijke veranderingen door te kunnen zetten. Opnieuw klinkt de roep om een ‘sterke man’.