De uit het Italiaanse Umbrië afkomstige (Sint) Franciscus brengt zijn leven door in dienst van de armen. Hij staat bekend als dierenvriend. Dierendag valt op zijn sterfdatum: 4 oktober.

Hij verzamelt een groep van twaalf leerlingen om zich heen die hij naar Rome leidt. In Rome vraagt hij om de zegen van Paus Innocentius III. De Paus geeft hen zijn zegen, op voorwaarde dat de leden van de orde geestelijken worden en een overste aanstellen. Franciscus wordt leider. De leden van de religieuze groepering trekken rond als predikers en dienstverleners en leiden een leven in armoede en soberheid. Het aantal leden groeit.

Na de dood van Franciscus in 1226 wordt de basiliek en bijbehorend klooster in Assisi gebouwd. De Paus verklaart hem heilig in 1227. Nog in dezelfde eeuw telt de orde meer dan dertigduizend volgelingen.

De Franciscanen groeien in heel Europa uit tot een belangrijk instituut. In de zestiende eeuw wordt de orde in tweeën gesplitst: de conventuelen en de observanten. Later splitst een derde groep zich af: die van de Kapucijnen.

Volgens de tweede regel van Franciscus, die in 1223 door de paus wordt goedgekeurd, zijn gehoorzaamheid, armoede en kuisheid de deugden der Franciscanen. De vrouwelijke tak wordt naar Clara, een tijdgenoot van Franciscus, Clarissen genoemd. Vier Rooms-katholieke Pausen komen uit de orde van de Franciscanen.

De orde van de Franciscanen speelt een belangrijke rol in de jodenvervolging. In de Middeleeuwen prediken de Franciscanen tegen de joden. Ook zetten zij zich samen met de orde van de Dominicanen in voor het toepassen van de Inquisitie tegen joden. Tijdens WO2 werken Oost-Europese leden van de orde actief met de nazi’s samen bij de uitroeiing van het jodendom. Details hierover zijn onder meer te vinden in het artikel Hitlers vrome paus (http://www.gebladerte.nl/10701f42.htm).

Ook in het Israël van vandaag zijn de Franciscanen actief: namens de r.-k. kerk beheert de orde er een aantal christelijke heilige plaatsen, zoals de Hof van Getsemané. Vanuit dat belang zet de groep zich in om het toerisme naar Israël te bevorderen. Zo roept de orde gelovigen op een pelgrimstocht naar het Heilige Land te ondernemen.