Oktoberoorlog

(of: Jom Kippoeroorlog (joods/Israëlisch),

of: Ramadanoorlog (islamitisch/Arabisch) 

 

Verrassingsaanval op Israël. Uitgevoerd door Egypte en Syrië. Ingezet op Grote Verzoendag, de belangrijkste herdenkdag van het Joodse volk. Gevolgen: olieboycot en prestigeverlies voor Israël.

 

Enorme verrassing

Onverwachts vielen de legers van Egypte en Syrië op Grote Verzoendag aan, terwijl de Israëli’s hun belangrijkste religieuze feest vierden. Er was geen enkele waarschuwing van Israëlische veiligheidsdiensten aan voorafgegaan. Na de Zesdaagse oorlog van 1967 voelde Israël zich onkwetsbaar.

 

Tangbeweging

Egyptische legereenheden staken het Suezkanaal over, de Sinaï in en overrompelden de Israëlische Bar Lev-linie. Syrië bezette de Golanhoogte en kwam dichtbij de grens van 1967. Zowel aan de Syrische als aan de Egyptische kant was sprake van een enorme Arabische overmacht, zowel in mensen als materieel. De aantallen zijn niet eensluidend. Diverse andere Arabische landen droegen hun steentje bij in financiële of materiële vorm. Een enkel Arabisch land stuurde manschappen, maar dan in kleine aantallen.

 

Verloop van de strijd

De strijd duurde van 6 tot 25 oktober 1973 en eindigde doordat de Verenigde Staten van Amerika Israël tot een staakt-het-vuren dwongen. Zowel Egypte als Israël claimde de overwinning. Schattingen van de aantallen slachtoffers lopen uiteen. Ze variëren van 11.000 tot 35.000 (!) voor Egypte en Syrië en van 2.200 tot 2.700 voor Israël. Na zware strijd op meerdere fronten zag Israël kans alle overvallers te verdrijven en te verslaan. Israël blijft sindsdien uit veiligheidsoverwegingen de Golanhoogte bezet houden en hield tot de vrede met Egypte in 1979 eveneens de Sinaï bezet. Op 14 december 1981 werd de Golan geannexeerd. De Gazastrook en de Westbank (Israëlische naam: Judea en Samaria) bleven onder administratieve en militaire controle. Delen daarvan zijn intussen overgedragen aan de Palestijnse Autoriteit.

 

Eerherstel voor Arabische wereld

De oorlog wordt in de moslimwereld ook wel aangeduid als de Ramadanoorlog, omdat die binnen de islamitische vasten viel. In de Arabische wereld ziet men de oorlog nog steeds als een triomf. Vooral voor Egypte wegen de successen van de eerste dagen zwaar. De strijd wordt algemeen beschouwd als eerherstel voor de roemloos verloren oorlog van 1967.

 

Arabische macht en olieboycot

Israël leed in de eerste dagen – vanwege het verrassingelement - zware verliezen, maar herstelde zich na een algemene mobilisatie. De bronnen lijken het erover eens dat Israël - zonder de enorme druk van Sovjet-Unie, Verenigde Staten en VN - de Arabische legers op den duur beslissend verslagen zou hebben.

 

Vervolg op resolutie 242

De Veiligheidsraad van de VN nam twee weken na het begin van de strijd, op 22 oktober 1973, resolutie 338 aan. Die bestond uit twee eisen: onderhandelingen aanknopen en een onmiddellijk staakt-het-vuren.

 

Wurggreep

Een gevolg van de oorlog was dat de Arabieren de olie ontdekten als chantagemiddel tegen westerse landen die Israël steunden. Ook ons land werd erdoor getroffen. De olieprijs verdrievoudigde vanwege een in de OPEC afgesproken productievermindering. Het gevolg voor de westerse wereld was een forse economische terugslag, die zich tot begin jaren 1980 liet voelen. Volgens veel commentatoren is de anti-Israëlische omslag in de westerse publieke opinie na 1973 vooral veroorzaakt door de paniek om olie.