Straatsburg

 

  

 

Stad in Frankrijk.

Inwoneraantal in 2005: circa 275.000.

Vestigingsplaats voor verschillende overheidsinstellingen van de Europese Unie. Maar ook toneel van een klassieke uiting van antisemitisme: een stenen spotprent.

 

Vandaag

Het onderwerp spotten met andermans religie krijgt actualiteit als in 2006 grote opwinding ontstaat over getekende spotprenten uit Denemarken, met Allah en de islam als mikpunt. In de moslimwereld breken rellen uit. Ambassades worden in brand gestoken, er wordt gedreigd met moord en er vallen zelfs doden. De vrijheid van meningsuiting komt in  botsing met een ander deel van de moraal: Wat gij niet wilt dat u geschiedt….

 

Vrouwen

Het verschijnsel spotten met andermans religie is niet nieuw. De kathedraal van Straatsburg stamt uit de elfde eeuw en staat bekend om de beeldengroep bij het zuidelijke portaal. Rondom de gekruisigde Christus zijn twee vrouwenfiguren te zien: Synagoge en Ecclesia.

 

Joden

Synagoge, die het jodendom en het Oude Testament symboliseert, is geblinddoekt en met gebogen hoofd afgebeeld. Ze houdt een op twee plaatsen gebroken staf in de ene hand. De Mozaïsche tafels van de wet houdt ze ondersteboven in de andere.

 

Kerk

Ecclesia, als symbool van de christelijke Kerk en het Nieuwe Testament, staat triomfantelijk rechtop, met een rechte staf en een kroon op het hoofd.

 

Ommezwaai

Het thema is ook te vinden in andere kathedralen in Europa. De beeldengroep van de kathedraal in Straatsburg stamt uit de 13e eeuw en is eeuwenlang beschouwd als bijzondere vorm van christelijke kunst. Christelijke leiders hebben hun volgelingen tot Gods nieuwe volk uitgeroepen. God heeft Zijn oorspronkelijke uitverkoren volk, het joodse, zichtbaar in de steek gelaten. Vooral na de Holocaust vinden miljoenen mensen de beelden - en daarmee de gedachte - discriminerend en vernederend voor het jodendom. Bij velen ontstaat het bewustzijn dat het christendom eeuwenlang een intolerant gezicht heeft laten zien. Deze zwarte, zwaar discriminerende houding wordt genoemd als belangrijkste oorzaak van de leegloop in de kerken na WO2.

 

Pogrom

Ruim honderd jaar later, in 1349, is Straatsburg het toneel van een bloedige moordpartij. Het stadsbestuur laat meer dan 2000 joden ombrengen, vanwege hun vermeende schuld aan de pest. Ze worden bijeengedreven, in een cirkel neergezet en levend verbrand. De aartsbisschop van Straatsburg in die tijd was een fanatieke antisemiet. Volgens historici hebben de beelden - niet alleen in de periode tussen plaatsing en pogrom, maar ook in de eeuwen erna - een flinke bijdrage geleverd aan jodenhaat en -vervolging.